De volksvertegenwoordiging van de Europese Unie geeft een stem aan de volkeren van de 27 landen die aan de Unie deelnemen. Hierbij let het vooral op het belang van de Unie in zijn geheel. Het Parlement debatteert op basis van voorstellen van de Europese Commissie en kan daarbij wijzigingen voorstellen, waarna het Parlement en de Raad van de Europese Unie samen een beslissing nemen.

Het Europees Parlement (EP) vertegenwoordigt bijna een half miljard Europeanen en bestaat uit 754 afgevaardigden, waarvan 26 namens Nederland. Vanaf 2014 is het maximum aantal leden bepaald op 750 plus de voorzitter.

Het Europees Parlement wordt sinds 1979 om de vijf jaar via rechtstreekse algemene verkiezingen gekozen en weet zich langzaam maar zeker een steeds sterkere positie te verwerven. De verkiezingen voor het huidige parlement zijn op 4 juni 2009 gehouden. De volgende verkiezingen zijn in 2014.

Sinds 17 januari 2012 is de Duitse sociaaldemocraat Martin Schulz voorzitter van het Europees Parlement. In juli 2014 wordt een opvolger van hem gekozen, omdat zijn ambtstermijn is verstreken.

Het Europees Parlement Informatiebureau in Nederland is het gezicht van het Europees Parlement in Nederland.

adressen overige vestigingen

De belangrijkste taken van het Europees Parlement zijn:

• - 

  wetgeving: het vaststellen van Europese wetten, samen met de Raad van ministers (op sommige terreinen heeft het parlement meer invloed; op andere minder)
• - 

  begroting: het vaststellen van het budget van de Europese Unie, samen met de Raad van ministers
• - 

  controle: het Europees Parlement controleert de activiteiten van de Europese Unie

Het Europees Parlement kan de benoeming van de Europese Commissie en haar voorzitter goed- of afkeuren, en kan de Europese Commissie ook tussentijds ontslaan.

Het Europees Parlement benoemt de Europese Ombudsman. De ombudsman behandelt klachten over het optreden van Europese instellingen waar burgers, bedrijven en instellingen de dupe van zijn. Europarlementariërs kunnen ook zaken bij de Ombudsman aankaarten.

De maandelijkse plenaire zittingen van het Europees Parlement vinden plaats in Straatsburg. De bijkomende voltallige zittingen worden gehouden in Brussel, waar ook de parlementaire commissies en andere ondersteunende organen van het Parlement  zetelen.

Een voorstel om regelmatig actuele debatten in Brussel te houden, haalde in juli 2007 net geen meerderheid.

De 23 voertalen in het Parlement

Het Parlement werkt in de drieëntwintig officiële talen van de Unie. Europarlementariërs spreken in hun eigen taal en worden rechtstreeks vertaald in de 22 overige talen.

De nationale regeringen en parlementen hebben geen directe stem in het Europees Parlement. Wel hebben de leden van het Europees Parlement vrijwel altijd een relatie met een politieke partij uit het eigen land. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties, en een aantal "niet-ingeschreven" leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.

Zetelverdeling

De vertegenwoordiging van lidstaten in het Europees Parlement is gebaseerd op de bevolkingsgrootte van de lidstaten, waarbij de grootste landen wat minder en de kleinste landen wat meer zetels hebben dan hen op basis van het bevolkingsaantal zou toekomen; zo heeft elk land maximaal 99 en minimaal 6 zetels.

In het huidige Europese Parlement is Nederland vertegenwoordigd door 26 afgevaardigden op een totaal van 754 (3,4 procent van het totaal).

De Nederlandse Europarlementariërs worden regelmatig uitgenodigd in de Eerste en Tweede Kamer. Bij sommige beleidsonderwerpen hebben zij spreekrecht. Zo is het al enige jaren een praktijk dat de Nederlandse leden van het EP deelnemen aan het debat over de Staat van de Unie - een jaarlijks verslag van de regering over de positie van Nederland in de EU. Dankzij een wijziging in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer, vastgesteld op 11 december 2007, kunnen de Nederlandse Europarlementariërs op uitnodiging van de Kamer officieel deelnemen aan de beraadslaging over een bepaald onderwerp.

Het Europees Parlement heeft twee keer een Nederlandse voorzitter gehad:

Het Europees Parlement is na een aarzelende start in 1952 aanzienlijk gegroeid, zowel in vorm als in invloed. In 1952, toen het Europees Parlement nog de 'Vergadering' heette, waarin uitsluitend nationale parlementsleden zitting hadden, kon alleen in theorie over een democratische volksvertegenwoordiging met een adviserende taak worden gesproken. De eerste stappen naar een reële invloed van het Europees Parlement werden in 1975 gezet, toen het Parlement de bevoegdheid kreeg om de ontwerpbegroting van de Raad te wijzigen of in haar geheel af te wijzen.

De volgende grote stap naar meer invloed werd in 1986 gezet: na de verdragswijziging die als de Europese Akte bekendstaat, werd het Europees Parlement bij het algemene wetgevingsproces betrokken in de vorm van de zogeheten samenwerkingsprocedure, die voornamelijk voor wetgeving met betrekking tot de gemeenschappelijke markt werd gebruikt. Een andere belangrijke verandering was dat het Europees Parlement bij de goedkeuring van toetredingsverdragen met nieuwe lidstaten werd betrokken; dat betekent dat het Parlement nu een veto heeft over de overeenkomsten die door de Raad met de nieuwe lidstaten over hun toelating tot de Europese Unie worden gesloten.

De grootste uitbreiding van de invloed van het Europees Parlement tot nu toe kwam met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht op 1 november 1993. Op een aantal beleidsterreinen maakte het Verdrag van Maastricht van het Europees Parlement een medewetgever naast de Raad. De belangrijkste procedure op grond waarvan het Parlement deze grote invloed kan uitoefenen, is de medebeslissingsprocedure. Zoals de naam al zegt, is het voornaamste kenmerk van deze procedure dat een wetgevingsbesluit van de Europese Unie niet kan worden vastgesteld zonder dat de Raad en het Europees Parlement het over de goedkeuring eens worden.

Met de inwerkingtreding van het verdrag van Amsterdam in 1999 heeft het Europees Parlement meer bevoegdheden gekregen, met name dankzij een veel bredere toepassing van de medebeslissingsprocedure. Deze ontwikkeling in de richting van een versterking van de rol van het Parlement als medewetgever is verder doorgetrokken in het in 2003 in werking getreden verdrag van Nice, dat het Parlement tevens het recht heeft toegekend om bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen beroep in te stellen.

Door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009 beslist het Europees Parlement (EP) op veel meer terreinen mee volgens de gewone wetgevingsprocedure. Dat geldt bijvoorbeeld op het gebied van landbouw, structuurfondsen, handelsbeleid en deels voor justitie, migratie en politiezaken. Het EP mag nu ook over de hele begroting meebeslissen. Tot nu toe mocht dit alleen over de 'vrijwillige uitgaven' en bijvoorbeeld niet over de omvangrijke begrotingspost landbouwuitgaven. Het EP is dus vaker wetgever, samen met de Raad van Ministers.