Ziekten gaan over landsgrenzen heen. Bekende voorbeelden zijn Mexicaanse griep  of het op mensen overdraagbare vogelgriepvirus. Daarom is het belangrijk dat de Europese Unie een gemeenschappelijke visie op volksgezondheid ontwikkelt.

De Europese Unie ondersteunt lidstaten in hun beleid dat gericht is op de volksgezondheid. Zo coördineert de EU campagnes die gericht zijn op gezondheid op het werk en de bestrijding van aids, drugs- en alcoholverslaving, doping, overdraagbare ziekten en kanker.

Ook stelt de EU voorwaarden op voor het kunnen krijgen van zorg in andere EU-lidstaten. Het beleid van de EU moet ziekten voorkomen, gezond leven bevorderen en mensen beschermen tegen bijvoorbeeld epidemieën.

De Europese Unie werkt ook nauw samen met andere internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Raad van Europa.

In december 2011 gaf de Commissie haar goedkeuring aan een wetgevingsvoorstel dat maatregelen bevat om grensoverschrijdende bedreigingen van gezondheid aan te pakken. Het voorstel is erop gericht om middelen voor de voorbereiding en aanpak van dergelijke crises aan te scherpen.

Bij het vaststellen en uitvoeren van het beleid van de Europese Unie (EU) wordt gestreefd naar bescherming van de menselijke gezondheid. De lidstaten moeten samenwerken bij het nemen van maatregelen om de volksgezondheid te beschermen en bedreigingen van de volksgezondheid te bestrijden.

De EU spant zich in om:

• - 

  de informatie- en kennisuitwisseling tussen de lidstaten te verbeteren
• - 

  mee te betalen aan onderzoek naar ziekten
• - 

  het makkelijker te maken om zorg in andere EU-lidstaten te krijgen en regelingen voor de vergoeding daarvan te verbeteren
• - 

  maatregelen te nemen om de burgers beter te beschermen tegen overdraagbare ziekten en tegen terroristische aanvallen met biologische wapens
• - 

  milieuomstandigheden te verbeteren en
• - 

  tabaks- en drugsgebruik tegen te gaan

Budget volksgezondheid

Voor de periode 2008 tot en met 2013 is er voor volksgezondheid 321,5 miljoen euro beschikbaar. Dit budget is vastgelegd in het tweede communautaire actieprogramma op het gebied van gezondheid. Het actieprogramma wil bijdragen tot wezenlijke verbeteringen op het gebied van gezondheidszorg en is gebaseerd op de resultaten van het eerste programma en borduurt hierop voort. Het streeft verder drie hoofddoelstellingen na:

• - 

  de verbetering van de gezondheidsbescherming van de burgers
• - 

  de bevordering van de gezondheid, inclusief de vermindering van de ongelijkheden op dit gebied
• - 

  het genereren en verspreiden van informatie en kennis op het gebied van gezondheid

Begroting 2014-2020

Voor de jaren 2014-2020 heeft de Europese Commissie in november 2011 een nieuw gezondheidsprogramma goedgekeurd. Dat moet bijdragen aan actieve, gezonde, goed geïnformeerde Europeanen. Het gezondheidsprogramma moet innovaties in de gezondheidszorg aanmoedigen en goede en veilige gezondheidszorg bevorderen.

Nieuwe aanpak grensoverschrijdende ziekten

In een goedgekeurd wetsvoorstel kwam de Commissie in december 2011 met maatregelen om ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid aan te pakken. Met het wetsvoorstel wil de Commissie burgers beter beschermen tegen allerlei bedreigingen van de gezondheid en zorgen voor een gecoördineerde reactie in het geval van crisis.

De maatregelen gaan over:

• - 

  Het bestaande coördinatiemechanisme uitbreiden. Dit mechanisme omvat overdraagbare ziekten tot alle soorten bedreigingen van de gezondheid als gevolg van biologische, chemische of milieufactoren.
• - 

  Het mandaat van het Gezondheidsveiligheidscomité versterken.
• - 

  Het erkennen van een Europese noodsituatie met betrekking tot volksgezondheid mogelijk maken, zodat geneesmiddelen sneller beschikbaar kunnen zijn.
• - 

  Grensoverschrijdende Europabrede noodmaatregelen kunnen treffen als een crisis leidt tot grootschalige sterfte, en indien nationale middelen niet kunnen verhinderen dat de ziekte zich verder verspreidt.

Lees meer

De activiteiten die de Europese Unie ontwikkelt betreffende Volksgezondheid worden ontplooid in het kader van de normale wetgevingsprocedure. Dit houdt in dat de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement allen een grote rol spelen in het besluitvormingsproces.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Gezondheid en consumentenbescherming:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure. De raadsformatie die beslist over Volksgezondheid is de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken. Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid. Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

De volgende Europarlementariërs zijn in deze commissie namens Nederland plaatsvervangend lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Hot issues

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Eurobarometer