In de jaarlijkse EU-begroting staan de te verwachten inkomsten en uitgaven van de Europese Unie. De begroting wordt vastgesteld door de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement, nadat de Europese Commissie hiervoor een voorstel doet.

Op 1 december 2011 werd de begroting voor 2012 vastgelegd. Deze bedroeg €147,2 miljard voor de vastleggingkredieten; een stijging van 3,8%. Voor daadwerkelijke betalingen kwam de begroting uit op €129,1 miljard, wat een stijging van 1,86% inhield.

Op 12 december 2012 werd overeenstemming bereikt over de begroting voor 2013. Deze zal €150,9 miljard bedragen voor de vastleggingkredieten, wat een stijging van 2,5% betekent. Voor daadwerkelijke betalingen komt de begroting uit op €132,8 miljard; een stijging van 2,9%. Het stimuleren van economische groei en werkgelegenheid blijft net als in 2012 een prioriteit. Het Europees Parlement vroeg daarnaast aandacht voor investeringen in kleine bedrijven, jeugd, onderwijs, innovatie en mobiliteit van arbeiders.

Het financiële kader 2007-2013

De jaarlijkse begroting maakt deel uit van een uitgavenplan voor de lange termijn, het zogenaamde 'financiële kader'. Dit kader bestrijkt een periode van zeven jaar en bepaalt de prioriteiten waarmee bij het opstellen van de begroting rekening moet worden gehouden.

Vaststellen van het budget

Het vaststellen van de jaarlijkse begroting van de Europese Unie is een lang traject. Daarbij zijn de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement betrokken.

Elk voorjaar doet de Europese Commissie een voorstel voor de uitgaven voor het opvolgende jaar. Dat voorstel worden besproken door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. Als zij akkoord gaan, wordt in december van elk jaar de begroting voor het komende jaar definitief vastgesteld.

Inkomsten van de Europese Unie

De inkomstenbronnen van de Europese Unie worden bepaald in het financiële kader. De inkomsten van de EU komen uit drie bronnen:

• - 

  de gezamenlijke douanetarieven die de lidstaten heffen op import uit en export naar derde landen
• - 

  een percentage van de geharmoniseerde btw-opbrengsten in alle lidstaten
• - 

  Directe bijdragen door lidstaten. Alle lidstaten dragen een vaststaand percentages van hun Bruto Nationaal Product (BNP) bij.

Uitgaven van de Europese Unie

Het budget van de EU voor 2013 bedraagt 150,9 miljard euro
(klik voor vergroting)

De uitgaven van de Europese Unie zijn verdeeld in:

• - 

  verplichte uitgaven: betalingen aan boeren voor hun producten, en inkomenssteun
• - 

  niet-verplichte uitgaven: alle uitgaven die niet direct aan individuele burgers worden overgemaakt. Het grootste gedeelte wordt besteed aan de ontwikkeling van economisch achtergebleven regio's van de Europese Unie 

Fraudebestrijding en controle op Europees geld

Met enige regelmaat duiken er verhalen op over fraude en slechte verantwoording van de besteding van Europese gelden. Dit ondanks het feit dat de EU-begroting en het toezicht op de uitgaven aan zeer strikte regels gebonden zijn. Daarom wordt de controle op de uitgaven van de Europese Unie steeds strenger.

Overige organisaties

Andere Europese organisaties hebben vaak een veel bescheidener budget, mede omdat de lidstaten de uitvoering van veel programma's direct financieren.

• - 

  het budget van de Organisatie voor Vrede en Veiligheid in Europa (OVSE) bedraagt 150,7 miljoen euro in 2011
• - 

  het budget van de Raad van Europa in 2011 bedraagt ongeveer 217 miljoen euro

Lees meer

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Raad, de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer een rol.

Ontwerp van begroting bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Financiële programmering en begroting:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

Voor het vaststellen van meerjarige kader voor de uitgaven en besluiten over de manier waarop de EU gefinancierd wordt, geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement.

Voor het vaststellen van de regels voor het financieel toezicht geldt de gewone wetgevingsprocedure, na raadpleging van de Europese Rekenkamer.

Het vaststellen van de jaarlijkse begroting verloopt volgens de begrotingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over het meerjarige kader voor de uitgaven en beleid aangaande begrotingen is de Raad Algemene Zaken (RAZ). Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

De verantwoording van de EU-uitgaven verloopt volgens de kwijtingsprocedure.

De raadsformatie die jaarbegrotingen behandelt is de Raad Economische en Financiële zaken (Ecofin). Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

Voor het Europees Parlement houden de parlementaire commissies Begroting en Begrotingscontrole zich bezig met de kwijting van de begroting.

Van de Commissie Begroting is de volgende Nederlandse Europarlementariër lid:

Plaatsvervangende leden in deze commissie zijn:

Van de Commissie Begrotingscontrole zijn de volgende Nederlandse Europarlementariër lid:

De plaatsvervangende Europarlementariërs voor Nederland zijn in deze commissie:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Voor het meerjarig begrotingskader stemt de Raad met eenparigheid, met goedkeuring van het Europees Parlement.

Controlerende instanties

De Europese Rekenkamer controleert of de inkomsten en uitgaven wettig en regelmatig hebben plaatsgevonden, en of er een goed financieel beheer is gevoerd. De bevindingen van de rekenkamer gaan in een betrouwbaarheidsverklaring naar de Raad van Ministers en het Europees Parlement. Het jaarverslag wordt in het Publicatieblad van de Europese Unie openbaar gemaakt.

EU-lidstaatverklaring

In de jaarlijkse EU-lidstaatverklaring legt het Nederlandse kabinet publiek verantwoording af over de wijze waarop de EU-gelden die zij hebben ontvangen, in eigen land zijn besteed. De EU-lidstaatverklaring is gericht aan de Europese Commissie en het Nederlandse parlement. In deze verklaring doet het kabinet een uitspraak over de kwaliteit van de systemen die zij heeft gehanteerd voor het beheren en controleren van het EU-geld. Ook geeft het kabinet aan of dit EU-geld volgens de regels ('rechtmatig') is besteed. De minister van Financiën geeft de verklaring namens het kabinet af, waarna de Algemene Rekenkamer een oordeel geeft over de deugdelijkheid van de EU-lidstaatverklaring.

Hot issues

Europese Unie

Activiteitendossier

Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Overig