Submenu:
Nieuws-items Denmark
-
17-06Opinie Clingendael: parlementen hebben nieuwe instrumenten nodig (en)
-
17-05Aarhus en Paphos Europese Cultuurhoofdsteden 2017, Valletta Cultuurhoofdstad in 2018 (en)
-
17-05Commissie kondigt mogelijke maatregelen aan tegen haringvisserij Faeroëreilanden (en)
-
08-05Mogelijk Deens referendum over EU-rechtbank voor patenten (en)
-
07-05President Europese Raad over ontmoeting met Deense premier (en)
Submenu:
(in the past)
-
1961
Denemarken dient officieel verzoek om toetreding tot Europese Gemeenschappen in -
1970
Toetredingsonderhandelingen met Denemarken, Ierland, Noorwegen en Verenigd Koninkrijk van start in Luxemburg -
1972
Ondertekening toetredingsverdragen door Denemarken, Ierland, Noorwegen en Verenigd Koninkrijk -
1972
Uitslag Deens referendum over toetreding positief -
1973
Toetreding Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken tot Europese Gemeenschappen -
1978
Lidstaten ondertekenen Verdrag inzake toetreding Denemarken, Ierland en Verenigd Koninkrijk en Verdrag inzake burgerlijke en handelszaken -
1982
Referendum Groenland: vóór terugtreding uit Gemeenschap -
1984
Nationale parlementsverkiezingen in Denemarken -
1987
In Denemarken vinden nationale parlementsverkiezingen plaats -
1988
In Denemarken vinden nationale parlementsverkiezingen plaats -
1990
In Denemarken worden parlementsverkiezingen gehouden -
1992
Deense referendum mondt uit in 'nee' tegen Europese Unie -
1992
Europese Raad in Edinburgh: toestemming voor 2e referendum Denemarken -
1993
In tweede referendum stemmen Denen met 56.8% vóór EU-Verdrag -
1996
Denemarken, Finland en Zweden tekenen Schengen Akkoord -
1998
Denemarken legt oorkonden neer voor ratificatie van Verdrag van Amsterdam -
1999
In Verenigd Koninkrijk, Nederland en Denemarken verkiezingen voor Europees Parlement gehouden -
2000
Referendum in Denemarken over euro: meerderheid bevolking verwerpt toetreding tot Europese eenheidsmunt
Denmark - Hoofdinhoud
Het koninkrijk Denemarken is één van de meest welvarende Europese landen. Het land heeft een overwegend landelijk karakter en de agrarische sector is belangrijk. Sinds 1973 is Denemarken lid van de Europese Unie (destijds Europese Gemeenschap), maar er bestaat veel 'euroscepsis'.
Zo werd het Verdrag van Maastricht aanvankelijk (in 1992) in een referendum afgewezen en werd in 2002, toen in elf andere EU-lidstaten de euro werd ingevoerd, de Deense kroon gehandhaafd.
De oorsprong van de Deense natie ligt bij de Vikingen, die van de negende tot de elfde eeuw hun stempel drukten op de Europese geschiedenis. Deense expedities uit die tijd, onder leiding van Erik de Rode en Leif Eriksson, leidden tot de ontdekking van IJsland en Groenland. Tot de achttiende eeuw was Denemarken de spil in de handel tussen Noord- en West-Europa.
Belangrijke Deense persoonlijkheden zijn de Nobelprijswinnaar Niels Bohr (één van de grondleggers van de atoomfysica) en Hans Christian Andersen, die de Europese literatuur verrijkte met sprookjes als de prinses op de erwt, het lelijke jonge eendje, en de rode schoentjes.
Belangrijke sportprestaties werden geleverd door het Deens voetbalelftal dat in 1992, met sterspelers als Elkjaer Larssen, Michael Laudrupp, Arnesen en Lerby, Europees kampioen werden. De badmintonspeler Hoyer Larsen won Olympisch goud bij het badminton. Deense sporters wonnen regelmatig Olympische medailles bij het baanwielrennen en het roeien; in 2008 en 2012 was er ook goud bij het zeilen. Een bekende Deense wielrenner was verder Rolf Sörensen, die veel klassiekers won. Tennisspeelster Caroline Wozniacki bereikte in 2010 de nummer één-plaats van wereldranglijst.
Contents of this page:
Na de parlementsverkiezingen van 15 september 2011 die werden gewonnen door het linkse blok (Rode Alliantie), is een links minderheidskabinet gevormd met de sociaaldemocrate Helle Thorning-Schmidt als premier. Daarvoor regeerde tien jaar centrumrechtse minderheidskabinetten, met steun van de rechts-populistische Deense Volkspartij (Dansk Folkeparti). Premiers waren toen Anders Fogh Rasmussen, en sinds april 2009 Lars Løkke Rasmussen.
De Deense politiek werd lange tijd gedomineerd door de sociaaldemocraten (Socialdemokraterne, SD). In 1982 vormde de conservatief Poul Schlüter een centrumrechts minderheidskabinet van conservatieven (Det Konservative Folkeparti), liberalen (Venstre), centrumdemocraten (Centrum-Demokraterne) en christendemocraten (Kristeligt Folkeparti, nu Kristendemokraterne). In de periode 1990-2001 waren de sociaaldemocraten opnieuw aan het bewind met kabinetten waaraan enige jaren ook radikalen (Det Radikale Venstre, DRV), en aanvankelijk tevens centrumdemocraten en christendemocraten deelnamen.
Denemarken is een constitutionele parlementaire monarchie. Net als in Nederland is de koning(in) onschendbaar en zijn de ministers verantwoordelijk. Een kabinet mag aanblijven, zolang het niet het vertrouwen van het parlement verliest. Meestal worden door twee partijen (of soms zelfs één partij) minderheidskabinetten gevormd, die met steun van één of twee andere partijen kunnen regeren.
kiesstelsel
Sinds 1953 kent Denemarken een eenkamerstelsel. Het parlement (Folketing) telt 175 leden en daarnaast zijn er vier leden voor Groenland en de Faröer Eilanden. Ten minste iedere vier jaar zijn er verkiezingen. Van de parlementsleden worden er 135 in districten gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging. De overige veertig leden worden naar evenredigheid verdeeld via de landelijke verkiezingsuitslag. Er is een kiesdrempel van twee procent.
Denemarken kent referenda. In 2000 werd bijvoorbeeld invoering van de euro in een referendum afgewezen.
partijen
Denemarken heeft een meerpartijenstelsel. Naast sociaaldemocraten, liberalen, conservatieven en populistisch-rechts zijn er radikalen (DRV, te vergelijken met D66), een eenheidslijst van Groenen en linkse partijen, de links-socialistische SF (te vergelijken met de SP) en de Liberal Alliance (rechts sociaal-liberaal). De conservatieve partij DKF is aangesloten bij de Europese Volkspartij. De kleine christendemocratische partij (niet in het parlement vertegenwoordigd) is verwant aan de ChristenUnie en is ook lid van de EVP.
Met name in de jaren zeventig was de rechts-liberale FP (Fremskridtspartiet), Vooruitgangspartij van Mogens Glistrup een belangrijke partij. Haar positie is overgenomen door de Deense Volkspartij waarvan Pia Kjærsgaard lange tijd de partijleider was.
Op 3 oktober 2011 trad een kabinet aan met ministers van SD (sociaaldemocraten), DRV en SF. De leider van de linkse SF Villy Sovndal is minister van Buitenlandse Zaken. Het kabinet kan in het parlement rekenen op 77 zetels en is afhankelijk van steun van onder meer de Rood-Groenen.
jaar |
SD |
SF |
DRV |
Ven |
DKF |
Rd- Gr. |
CD |
KF |
FP |
DF |
Ov. |
datum |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1973 |
46 |
11 |
20 |
22 |
16 |
14 |
7 |
28 |
11 |
4 dec. |
||
1975 |
53 |
9 |
12 |
42 |
10 |
4 |
9 |
24 |
7 |
9 jan. |
||
1977 |
65 |
7 |
6 |
21 |
15 |
11 |
6 |
26 |
13 |
25 febr. |
||
1979 |
68 |
11 |
10 |
22 |
22 |
6 |
5 |
20 |
5 |
23 okt. |
||
1981 |
59 |
21 |
9 |
20 |
26 |
15 |
4 |
16 |
8 dec. |
|||
1984 |
56 |
21 |
10 |
22 |
42 |
8 |
5 |
6 |
10 jan. |
|||
1987 |
54 |
27 |
11 |
19 |
38 |
9 |
4 |
9 |
4 |
8 sept. |
||
1988 |
55 |
24 |
10 |
22 |
35 |
9 |
4 |
16 |
10 mei |
|||
1990 |
69 |
15 |
7 |
29 |
30 |
9 |
4 |
12 |
12 dec. |
|||
1994 |
62 |
13 |
8 |
42 |
27 |
6 |
5 |
11 |
1 |
21 sept. |
||
1998 |
63 |
13 |
7 |
42 |
16 |
5 |
8 |
4 |
4 |
13 |
11 mrt |
|
2001 |
52 |
12 |
9 |
56 |
16 |
4 |
4 |
22 |
20 nov. |
|||
2005 |
47 |
11 |
17 |
52 |
18 |
6 |
24 |
8 feb. |
||||
2007 |
45 |
23 |
9 |
46 |
18 |
4 |
25 |
5 |
13 nov. |
|||
2011 |
44 |
16 |
17 |
47 |
8 |
12 |
22 |
9 |
15 sep. |
naam |
periode |
kleur |
partijen |
belangrijke ministers |
|---|---|---|---|---|
Jörgensen I |
5 oktober 1972-18 december 1973 |
links |
SD |
BuZa: Børge Andersen |
Hartling |
18 december 1973-13 februari 1975 |
centrumrechts |
Venstre |
BuZa: Guldberg |
Jörgensen II |
13 februari 1975-30 augustus 1978 |
links |
SD |
BuZa: Børge Andersen |
Jörgensen III |
30 augustus 1978-26 oktober 1979 |
links |
SD |
BuZa: Christophersen |
Jörgensen IV |
26 oktober 1979-30 december 1981 |
links |
SD |
BuZa: Olesen |
Jörgensen V |
30 december 1981-10 september 1982 |
links |
SD |
BuZa: Olesen |
Schlüter I |
10 september 1982-10 september 1987 |
centrumrechts |
Venstre-DKF-CD-KF |
BuZa: Ellemann-Jensen |
Schlüter II |
10 september 1987-3 maart 1988 |
centrumrechts |
Venstre-DKF-CD-KF |
BuZa: Ellemann-Jensen |
Schlüter III |
3 maart 1988-18 december 1990 |
centrumrechts |
Venstre-DKF-DRV |
BuZa: Ellemann-Jensen |
Schlüter IV |
18 december 1990-25 januari 1993 |
centrumrechts |
Venstre-DKF |
BuZa: Ellemann-Jensen |
Nyrup Rasmussen I |
25 januari 1993-27 september 1994 |
centrumlinks |
SD-CD-DRV-KF |
BuZa: Helvig Petersen |
Nyrup Rasmussen II |
27 september 1994-30 december 1996 |
centrumlinks |
SD-CD-DRV |
BuZa: Helvig Petersen |
Nyrup Rasmussen III |
30 december 1996-23 maart 1998 |
links |
SD-DRV |
BuZa: Helvig Petersen |
Nyrup Rasmussen IV |
23 maart 1998-27 november 2001 |
links |
SD-DRV |
BuZa: Helvig Petersen 2000: Lykketoft |
Fogh Rasmussen I |
27 november 2001-18 februari 2005 |
centrumrechts |
Venstre-DKF |
BuZa: Møller |
Fogh Rasmussen II |
18 februari 2005-23 november 2007 |
centrumrechts |
Venstre-DKF |
BuZa: Møller |
Fogh Rasmussen III |
23 november 2007-5 april 2009 |
centrumrechts |
Venstre-DKF |
BuZa: Møller Fin: Løkke Rasmussen |
Løkke Rasmussen |
5 april 2009-3 oktober 2011 |
centrumrechts |
Venstre-DKF |
BuZa: Møller 2010: Espersen |
Thorning-Schmidt |
3 oktober 2011- |
links |
SD-SF-DRV |
BuZa: Søvndal |
hoofdstad |
Kopenhagen |
|---|---|
staatshoofd |
Koningin Margrethe II (vanaf 14 januari 1972); Kroonprins Frederik, oudste zoon van de monarch (geboren op 26 mei 1968) |
regeringsleider |
Premier Helle Thorning-Schmidt (vanaf 3 oktober 2011) |
aantal inwoners |
5.606.161 |
1,1% van de EU |
|---|---|---|
% van de bevolking jonger dan 15 |
17.2% (mannen: 489.845/vrouwen: 465.189) |
|
% van de bevolking van 15 t/m 24 |
13% (mannen: 367.927/vrouwen: 352.872) |
|
% van de bevolking van 25 t/m 54 |
39.3% (mannen: 1.091.525/vrouwen: 1.094.584) |
|
% van de bevolking van 55 t/m 64 |
12.5% (mannen: 344.484/vrouwen: 348.596) |
|
% van de bevolking ouder dan 65 |
18% (mannen: 446.476/vrouwen: 554.954) |
|
gemiddelde levensverwachting |
78.94 jaar |
|
geletterdheid |
99% |
|
bruto binnenlands product (bbp) |
$215071000000E0 |
1,3% van de EU |
|---|---|---|
bijdrage van landbouw aan bbp |
1.3% |
|
bijdrage van industrie aan bbp |
22.1% |
|
bijdrage van dienstensector aan bbp |
76.6% |
|
werkloosheid |
6.4% |
|
oppervlakte |
44.487 km² |
1,0% van de EU |
|---|---|---|
laagste punt |
Lammefjord -7 m |
|
hoogste punt |
Mollehoj/Ejer Bavnehoj 171 m |
|
aantal zetels in het |
13 van de 754 zetels |
||
|---|---|---|---|
stemgewicht in de |
7 van de 345 stemmen |
||
gastland Europese |
Agentschap Europese Unie: |
||
prominenten in |
Europese Commissie:
|

