Dit comité van militaire functionarissen geeft - zowel gevraagd als ongevraagd - advies aan de Hoge Vertegenwoordiger van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het Politiek en Veiligheidscomité (PSC). Daarnaast stuurt het alle militaire activiteiten in EU-verband aan, waaronder de werkzaamheden van de Militaire Staf van de Europese Unie (EUMS). Voorbeelden hiervan zijn de operaties in Bosnië en voor de kust van Somalië. Het Militair Comité van de Europese Unie (EUMC) werd formeel opgericht in december 2000.

Het EUMC bestaat uit de Chefs van Defensiestaven (CHODS) van de 27 EU-lidstaten, die doorgaans vertegenwoordigd worden door permanente militaire vertegenwoordigers in Brussel. De EUMC heeft een permanente voorzitter. Dit is een vier sterren opper- of vlagofficier, bij voorkeur een voormalige Chef van Defensie van een van de lidstaten. Deze voorzitter wordt geselecteerd door de Chefs van Defensie en voor een periode van drie jaar benoemd door de Raad van de Europese Unie. De voorzitter fungeert als woordvoerder voor de EUMC: hij neemt geregeld deel aan vergaderingen van het Politiek en Veiligheidscomité en hij woont die raadsvergaderingen bij die implicaties hebben voor defensie en veiligheid.

Het comité vindt zijn oorsprong in de permanente structuren die de EU-lidstaten overeen zijn gekomen tijdens de Europese Raad van Helsinki (1999) ten behoeve van het gemeenschappelijke veiligheids en defensiebeleid. Hierover zijn tijdens de Europese Raad van Nice (9 en 10 december 2000) nadere afspraken gemaakt. Het EUMC is permanent verklaard op 9 april 2001.