Kosovaarse vlag
Bron: Wikipedia

Kosovo heeft binnen de Europese Unie de status van potentiŽle kandidaat lidstaat. Van toetreding is echter nog lang geen sprake, omdat verschillende Europese landen Kosovo niet erkennen. Een besluit tot toetreding wordt unaniem genomen en vereist dus instemming van alle lidstaten. Hoewel niet alle lidstaten Kosovo erkennen, onderhoudt de EU wel goede banden met het land.

Na een jarenlang conflict met ServiŽ, verklaarde Kosovo zich in 2008 onafhankelijk. De Verenigde Staten, Turkije en dertien Europese landen (waaronder Nederland) plaatsten Kosovo toen onder toezicht van de Internationale Stuurgroep voor Kosovo (ISG), met als doel de afscheiding in goede banen leiden. In 2012 beŽindigde de ISG zijn toezicht. Hierdoor werd Kosovo zelf verantwoordelijk voor zijn overheid en kon het als gelijkwaardige partner onderhandelen met de EU. Deze onderhandelingen leidden tot een Stabilisatie- en Associatieakkoord dat op 27 oktober 2015 van kracht is geworden.

1.

Voorgeschiedenis

In 1999, na de beŽindiging van het Servisch-Kosovaars conflict, namen de Verenigde Naties (VN) resolutie 1244 aan. Hierdoor kwam Kosovo onder toezicht van een de VN-missie UNMIK. In 2001 vonden verkiezingen in Kosovo plaats en in 2002 werden Provisional Institutions of Self-Government (PISG) opgezet, waardoor het land zelfstandig kon functioneren. Hoewel Kosovo in deze structuur nog steeds onder toezicht van de UNMIK-missie stond, behandelde de Europese Unie het land als een gelijke partner.

De Europese Unie groeide door de jaren heen uit tot grootste donor van Kosovo, en sloot meerdere verdragen. Nadat Kosovo zich in 2008 definitief afscheidde van ServiŽ erkenden 22 van de 28 EU-lidstaten het land. De Europese Unie heeft daarna in meerdere verklaringen aangegeven dat Kosovo een potentiŽle kandidaat lidstaat is.

2.

Struikelblokken

Hoewel Kosovo de status van potentiŽle kandidaat lidstaat heeft, is lidmaatschap nog ver weg. De beslissing tot uitbreiding van de Europese Unie wordt namelijk unaniem genomen. Momenteel erkennen zes Europese lidstaten Kosovo niet als soevereine staat. Wanneer zij instemmen met Kosovaars lidmaatschap, erkennen zij Kosovo dus ook als een onafhankelijke staat. Dit vormt het grootste probleem binnen de EU.

Relatie Kosovo-ServiŽ

Nadat Kosovo zich in februari 2008 onafhankelijk verklaarde, trad in juni 2008 de grondwet in werking. Daarin stond 'Euro-Atlantische integratie' beschreven als een belangrijk proces. Op 22 juli 2010 verklaarde het Internationaal Gerechtshof dat de Kosovaarse onafhankelijkheidsverklaring terecht was. Desondanks nam ServiŽ een wet aan waarin het aangaf Kosovo nooit als onafhankelijke staat te erkennen en ook binnen de Europese Unie erkennen verschillende landen Kosovo niet. Voor de Europese Unie is het oplossen van het conflict tussen ServiŽ en Kosovo een voorwaarde voor zowel lidmaatschap van beide landen.

3.

Overzicht mijlpalen

Hoewel Kosovo in 2000 nog onderdeel van een kandidaat-lidstaat was en onder een Stabilisatie- en Associatieakkoord viel, ging die status verloren na de afscheiding van ServiŽ. De Europese Unie bleef desondanks nauw betrokken bij Kosovo.

Europees partnerschap

In 2004 bood de Europese Unie ServiŽ, Montenegro en Kosovo een Europees Partnerschap aan. Dit werd geaccepteerd door Kosovo, dat sindsdien jaarlijks een European Partnership Action Plan schrijft. Daarin werkt het zijn Europese visie uit. In 2005 publiceerde de Commissie ook het stuk "Een Europese toekomst voor Kosovo", waarmee zij haar betrokkenheid opnieuw bevestigde.

Europese dialoog

Onder het 'Stabilization-Association Tracking Mechanism' (2003-2009) en de 'Stablization-Association Process Dialogue' (na 2009) vonden er op reguliere basis ontmoetingen tussen Europese en Kosovaarse ambtenaren plaats. Tijdens deze ontmoetingen wordt er aan de Europese toekomst van Kosovo gewerkt. Momenteel lopen er bijvoorbeeld onderhandelingen over visumliberalisering.

CEFTA-akkoord

In 2007 trad het vrijhandelsakkoord CEFTA in werking. Dit akkoord heeft als doel het handelsvolume van de regionale markt te vergroten en de regio aantrekkelijker maken. De UNMIK tekende namens Kosovo het akkoord.

EULEX-missie

Om de Kosovaarse rechtsstaat te versterken werd in 2008 de Europese missie 'EULEX' in het leven geroepen. De Europese Unie stuurde 2000 marechaussees, politiemensen, rechters en aanklagers naar Kosovo om zo bij te dragen aan een volwassen rechtsstaat. De missie loopt nog tot 14 juni 2016.

Uit een evaluatie in 2015 bleek dat de missie niet al zijn doelen weet te behalen. Zo wordt Kosovo nog steeds geplaagd door corruptie, iets waar de EULEX-missie erg op focust. Bovendien was de samenstelling van de staf kwalitatief gebrekkig. Buitenlandchef Federica Mogherini stelde dit onderzoek in nadat een rechter beschuldigd was van corruptie. Deze claims bleken echter ongegrond.

Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling

Het bestuur van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling keurde op 16 november 2012 Kosovaars lidmaatschap van de bank goed. Daardoor ontvangt Kosovo nu steun voor het ontwikkelen van een vrije markteconomie.

Ook de Europese Investeringsbank sloot een verdrag met Kosovo, waardoor er makkelijker geÔnvesteerd kan worden in het land.

Stabilisatie- en Associatieovereenkomst

Tussen oktober 2013 en mei 2014 onderhandelden de Europese Unie en Kosovo over een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst. Op 27 oktober 2015 werd het verdrag officieel getekend en trad het in werking. De overeenkomst wordt zowel door de EU als Kosovo gezien als een grote stap vooruit.

Relatie Kosovo-ServiŽ

Onder Europese druk zijn Kosovo en ServiŽ op zoek gegaan naar oplossingen voor hun conflict. In 2013 sloten de ministers van beide landen onder leiding van toenmalig Hoge Vertegenwoordiger Ashton een akkoord. In het 15 punten tellende akkoord werden verschillende geschillen opgelost. De Kosovaarse president Hasim Thaci liet weten dat dit volgens hem een stap in de erkenning van de Kosovaarse staat was.

Hoewel het akkoord de partijen dichter tot elkaar bracht, loste het niet alle problemen op. Daarom heeft de EU verschillende pre-toetredingssteunprogramma opgezet die zich vooral op Servische minderheden in Kosovo richten. In augustus 2015 sloten ServiŽ en Kosovo opnieuw een akkoord. Hoge Vertegenwoordiger Mogherini noemde dit akkoord een nieuwe mijlpaal in de relatie tussen ServiŽ en Kosovo.

4.

Voortgangsrapport

In november 2015 presenteerde de Europese Commissie het voortgangsrapport voor 2015 van Kosovo. Het jaar 2015 stond omschreven als een jaar vol mijlpalen. Kosovo sloot een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Europese Unie en bereikte een akkoord met ServiŽ, waardoor de relatie tussen beide landen verbeterde. Bovendien richtte de Kosovaarse overheid een speciale raad op die orgaansmokkel zal aanpakken. Niet alleen Europa was lovend, ook de internationale gemeenschap reageerde positief op deze akkoorden.

Hoewel de akkoorden een basis voor een sterke rechtsstaat vormen, kent Kosovo nog vele 'kinderziekten'. Zo werken Serven en Kosovaren nu samen, maar soms is nog sprake van geweld tussen beide. Verder is de Kosovaarse overheid nog niet effectief en is het onduidelijk waar de verantwoordelijkheid ligt. Het rechtssysteem is nog steeds zwak, maar krijgt desondanks steeds meer vorm. Vooral de oprichting van een anticorruptiecomitť versterkt de rechtsstaat.

De Kosovaarse economie blijft zwak. Een te klein deel van de bevolking werkt en het is noodzakelijk om te investeren in menselijk kapitaal. Wanneer de economie sterker wordt, kan Kosovo ook meer Europese regels overnemen. Daarmee zal het dichterbij Europese toetreding komen. 

5.

Nederlandse insteek

Nederland heeft Kosovo als onafhankelijke staat erkend en droeg daarnaast bij aan de Internationale Stuurgroep voor Kosovo. Ook draagt Nederland bij aan de politiemissie EULEX.

Contents

  • Contact
  • Home